Судокуну нечик ойнайлар
Судоку 9×9 сеткада логика табышма. Гьар бош клетканы 1-ден 9-гъа ерли бир сан булан толтуругъуз: гьар сатырда, гьар багъанада ва гьар 3×3 къутуда гьар сан тюз бир керен болмагъа тарыкъ. Бир-бир санлар башында берилген; къалгъанын логика булан, гьар гезик бир шексиз клетканы табып чыгъарасыз, чама этмеге буса бир заманда да тарыкъ тюгюл. Бу англатыв майданны, къайдаланы, бир чечим принципни, белгилени ва биринчи юрюшлер учун енгил стратегияны гёрсете. Барысын да Bare Sudoku-да сынап боласыз: о гьакъсыз, насигьатлары да логиканы англата.
Судокуну къайдалары нелер?
Къайда тек уьчдюр, уьчюсю де бир къайданы уьч янындан гёрюнюшю: гьар сатырда 1-ден 9-гъа ерли санлар болмагъа тарыкъ, гьар багъанада 1-ден 9-гъа ерли санлар болмагъа тарыкъ, гьар 3×3 къутуда да 1-ден 9-гъа ерли санлар болмагъа тарыкъ. Шо саялы бир сан бир сатырда, багъанада яда къутуда бир заманда да эки керен болуп болмай.
Къалын язылгъан берилген санлар алышынмай. Сизин ишигиз бош клеткаланы толтурув. Арифметика да, низам да ёкъ: санлар тек тогъуз башгъа символ. Гьарплар яда фигуралар булан ойнасагъыз да, бир зат да алышынмас эди.
Майдан нечик къурулгъан?
Майданда 9 сатырда ва 9 багъанада 81 клетка бар. Къалын сызлар ону тогъуз 3×3 къутугъа бёле. Гьар клетка тюз бир сатыргъа, бир багъанагъа ва бир къутугъа гире; шо уьч топгъа клетканы бёлюклери дейлер. Бир клетка булан бир бёлюкде турагъан башгъа 20 клетка ону къоншулары; клеткагъа салынгъан сан 20 къоншуну барысында да шо санны оьчюре.
Клеткалар r3c7 йимик языла: 3-нчю сатыр, 7-нчи багъана. Сатырлар ёгъарыдан, багъаналар солдан санала, къутулар буса сол ёгъары мююшден башлап, сатыр-сатыр 1-ден 9-гъа ерли номерлене. Бу языв гьар усулну англатывунда къоллана, ону уьйренмеге тийишли: r5c5 майданны ортасы.
| c1 | c2 | c3 | c4 | c5 | c6 | c7 | c8 | c9 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| r1 | 2 | 6 | 3 | 7 | |||||
| r2 | 7 | 2 | 9 | 4 | 6 | 8 | |||
| r3 | 9 | 8 | 1 | 2 | |||||
| r4 | 9 | 5 | 2 | 1 | |||||
| r5 | 7 | 3 | |||||||
| r6 | 4 | 3 | 2 | 6 | |||||
| r7 | 8 | 4 | 7 | 3 | |||||
| r8 | 3 | 7 | 9 | 8 | 1 | 5 | |||
| r9 | 2 | 5 | 7 | 9 |
Неге гьар судокуну тюз бир чечими бар?
Тюз къурулгъан судокуну бир чечими бар, логиканы ишлеткен де шо. Бир сан бёлюкде башгъа ерге барып болмайгъанны гёрсетип болсагъыз, о къалгъан клеткагъа бармагъа тарыкъ, неге тюгюл чечим бар ва о янгыз. Табышманы эки чечими болгъан буса, бир тюрлю ойлашыв да оланы бир-биринден айырып болмас эди, бир гезикде чама этмеге тарыкъ болажакъ эдигиз.
Bare Sudoku гьар табышманы сизин устройствогъузда къурай ва ону тюз бир чечими барны, логика булан чечеген программасы да ону сайлангъан даражаны усуллары булан бошап болагъанны тергей. Шо саялы токътап къалсагъыз, табылмагъа тарыкъ гелеген адым гьар заман бар, насигьат да ону гёрсете.
Судокуну нечик башламагъа?
Энг къысылгъан ерден башлагъыз. Бу низам гьар даражада да ишлей:
- Кёп керен, айтайыкъ алты яда етти керен, гёрюнеген бир санны сайлагъыз ва ону гьали де тутмайгъан къутуланы табыгъыз. Кёбюсю гезик къутуда огъар тек бир клетка къала: огъар яшырын ялгъыз дейлер.
- Тыгъыз ерлердеги клеткалагъа къарагъыз. Сатыры, багъанасы ва къутусу бирче сегиз башгъа сан тутагъан клеткада тек бир кандидат къалгъан: огъар ялгъыз кандидат дейлер. Толмагъа ювукъ сатырлардагъы ва къутулардагъы клеткалар къарамагъа энг яхшы ер.
- Сиз салгъан гьар сан 20 къоншудан бир кандидатны оьчюре, шо саялы шо къоншуланы шоссагьат тергегиз. Ялгъызлар кёбюсю гезик синжир болуп геле.
- Енгил салывлар битгенде белгилени языгъыз: гьар бош клетканы кандидатларын. Сонг къутуну ичинде бир сызгъа къысылгъан санны (бегитилген кандидатлар) яда бирдей эки кандидаты болгъан эки клетканы (ачыкъ эки) излегиз.
- Гьар оьчюрювден сонг ялгъызлагъа къайтыгъыз. Эксперт табышмалар да кёбюсю гезик ялгъызлар булан чечиле; къыйын усул тек гелеген ялгъызны ача.
| c1 | c2 | c3 | c4 | c5 | c6 | c7 | c8 | c9 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| r1 | 145 | 15 | 2 | 145 | 6 | 148 | 3 | 59 | 7 |
| r2 | 7 | 135 | 1 | 135 | 2 | 9 | 4 | 6 | 8 |
| r3 | 456 | 9 | 8 | 345 | 345 | 47 | 1 | 5 | 2 |
| r4 | 9 | 68 | 67 | 46 | 48 | 5 | 2 | 1 | 34 |
| r5 | 156 | 12568 | 16 | 7 | 489 | 3 | 58 | 4589 | 49 |
| r6 | 15 | 4 | 3 | 2 | 89 | 18 | 58 | 5789 | 6 |
| r7 | 8 | 16 | 4 | 569 | 59 | 26 | 7 | 3 | 1 |
| r8 | 3 | 7 | 9 | 8 | 1 | 246 | 6 | 24 | 5 |
| r9 | 2 | 16 | 5 | 346 | 7 | 46 | 9 | 48 | 14 |
Къалын санлар берилген, гёк санлар чечеген заманда салынгъан, гиччи санлар кандидатлар. Ярыкъландырылгъан клеткалар фигураны къурай, сызылгъан кандидатлар оьчюрюле, тёгерек ичиндеги кандидат буса салынажакъ сан.
Белгилер не ва оланы къачан къолламагъа тарыкъ?
Белгилер, оланы къалам белгилер яда кандидатлар да дейлер, бош клеткада гьали де къайсы санлар болуп болагъанны белгилемек учун язагъан гиччи санларыгъыз. Енгил табышмаларда олар сийрек тарыкъ бола; Къыйын даражадан башлап буса оларсыз болмай, неге тюгюл экилер, X-Wing ва Y-Wing йимик усуллар салынгъан санлар булан тюгюл, кандидатлар булан ишлей.
Белгилени тюз тутугъуз: сан салгъанда, ону 20 къоншуну белгилеринден оьчюрюгюз. Bare Sudoku-да бу оьзюнден бола, Белгилени толтур буса бир басыв булан гьар бош клеткагъа гьар кандидатны яза, шо саялы толу ва тюз кандидатлар булан башлайсыз. Белги чама тюгюл, факт: о бу санны гьали де бир зат да оьчюрмегенни билдире.
Токътап къалсагъыз не этмеге?
Алда негизлени янгыдан тергегиз: толмагъа ювукъ гьар сатыр, багъана ва къуту ялгъызланы булагъы. Сонг белгилер толу экенни тергегиз, неге тюгюл етишмейген кандидат фигураланы яшыра, эскиргени буса ялгъан фигуралар къурай. Сонг усулланы къыйынлыкъ низамы булан сынагъыз: бегитилген кандидатлар, экилер ва уьчлер, сонг X-Wing, Y-Wing ва Skyscraper йимик къыйын фигуралар. Гьар бирини керти мисалы булан оьз бети бар.
Бир зат да кёмек этмесе, насигьат алыгъыз. Bare Sudoku-да насигьат алда салынгъан санлардан бири дурус тюгюлмю, шону тергей, сонг логика булан толтурулуп болагъан гелеген клетканы таба ва усулну атын айта, шо саялы ону къоллагъанда да бир зат уьйренесиз. Санны салмакъ учун насигьатгъа дагъы басыгъыз.
Bare Sudoku-да санланы нечик язмагъа?
Клеткагъа, сонг сангъа басыгъыз. Яда алда сангъа басыгъыз: о бегитиле, сиз басагъан гьар клетка да ону ала; бир санны алтынчы, еттинчи ва сегизинчи керен салывну энг тез ёлу шо. Бошатмакъ учун сангъа дагъы басыгъыз. Белгилер кнопка къалам белгилерге гечире, Оьчюр клетканы тазалай, Артгъа гьар юрюшню артгъа къайтара, хаталар буса, менюда ябмасагъыз, къызыл булан белгилене.
Клавиатурада стрелкалар булан юрюгюз, 1-ден 9-гъа ерли клавишалар булан сан языгъыз, Backspace булан оьчюрюгюз, N белгилер учун, U артгъа къайтарыв учун, H насигьат учун, F белгилени толтурмакъ учун, Escape меню учун. Оюн оьзюн оьзю сакълай, интернетсиз ишлей, онда реклама да, аккаунт да ёкъ.
Кёп сораллагъан соравлар
Судокуда чама этмеге тарыкъ боламы?
Тюз къурулгъан табышмада ёкъ. Bare Sudoku-ну гьар табышмасыны тюз бир чечими бар ва ону даражасыны усуллары булан тек логика булан чечилегени тергелген. Чама этмеге тарыкъ йимик гёрюнсе, белгилеригизде бир кандидат етишмей яда табылмагъа сакълайгъан бир усул бар.
Бир сан бир сатырда, багъанада яда къутуда эки керен болуп боламы?
Ёкъ. Бютюн къайда шо: тогъуз сатырны, тогъуз багъананы ва тогъуз къутуну гьар бири 1-ден 9-гъа ерли гьар санны тюз бир керен тута. Бир бёлюкде эки бирдей сан бар буса, олардан энг аз да бириси янгылыш.
Енгил, Орта, Къыйын ва Эксперт даражаланы арасында не башгъалыкъ бар?
Даражаны табышмагъа тарыкъ усуллар белгилей. Енгил ва Орта тек ялгъызлар булан чечиле, Енгил буса энг аз да 38 берилген сан булан башлана. Къыйынгъа бегитилген кандидатлар яда экилер ва уьчлер тарыкъ. Экспертге X-Wing, Y-Wing, Skyscraper яда Unique Rectangle йимик энг аз да бир къыйын фигура тарыкъ.
Белгилени гьар клеткагъа язмакъ яхшымы, яда тек бир-бирлерине?
Къыйын ва Эксперт табышмаларда барысын толтуругъуз: экилер, X-Wing ва Y-Wing йимик фигуралар гьар кандидат язылгъанда тек гёрюне. Енгил ва Ортада белгилер борч тюгюл, кёп оюнчулар буса тек ялгъызланы излей.
Бир судоку нечакъы заман ала?
Енгил табышма бир нече минут ала; Эксперт табышмалар, къыйын фигураны нечакъы тез гёргенигизге гёре, йигирма минут яда ондан да кёп алып бола. Bare Sudoku таймер гёрсете, меню ачыкъ болгъанда ону токътата ва рейтинг таблица тутмай, шо саялы оьз темпигиз булан ойнагъыз.
Судокугъа арифметика тарыкъмы?
Ёкъ. Санлар тек ат орнунда; къошув да, санав да ёкъ. Къайсы тогъуз символ да ярай эди, судоку шо саялы сан табышма тюгюл, логика табышма.