Судоку быһаарыы ньымалара
Хас биирдии судоку аҕыйах логическай ньыманан быһаарыллар. Бу сирэйгэ Bare Sudoku быһаарааччыта уонна кини сүбэлэрэ туттар ньымалара быһаарааччы кинилэри боруобалыыр бэрээдэгинэн тиһиллибиттэр: бастаан соҕотохтор, онтон биир бөлөх иһинээҕи сотуулар, онтон хас да строкаҕа, колонкаҕа уонна дьааһыкка тарҕаммыт ойуулар, ол иһигэр таабырын чопчу биир быһаарыылааҕар олоҕурар ойуулар. Хас биирдии ньымаҕа туспа сирэй баар: быһаарыыта, хайдах булуллара, айыллыбыт таабырынтан дьиҥнээх холобур уонна элбэхтик тахсар алҕастар.
Таабырын таһымын кини наада гынар саамай уустук ньымата быһаарар. Чэпчэки уонна Орто таабырыннарга соҕотохтор эрэ наадалар, Уустук таабырыннарга хатанан кандидаттар эбэтэр паралар уонна үстэр, оттон Эксперт таабырыннарга саатар биир уустук ойуу наада, холобур, балык, кынат, Skyscraper эбэтэр Unique Rectangle. Таһым ханнык да буоллун, үлэ үксүн соҕотохтор оҥороллор; уустук ньыма биир эбэтэр икки кандидаты сотор, онтон соҕотохтор салгыыллар.
Клеткалар r3c7 курдук суруллаллар: 3-с строка, 7-с колонка. Строкалар үөһээттэн, колонкалар хаҥастан ааҕыллаллар, дьааһыктар хаҥас үөһээ муннуктан саҕалаан, строка-строканан 1-тэн 9-ка диэри нүөмэрдэнэллэр.
- Биир кандидатЧэпчэки
Биир кандидат (naked single) диэн биир эрэ сыыппара турар кыахтаах кураанах клетка. Кинини түргэнник булары дьиҥнээх холобурунан хардыы-хардыынан үөрэн. - Кистэлэҥ соҕотохЧэпчэки
Кистэлэҥ соҕотох (hidden single) диэн строкаҕа, колонкаҕа эбэтэр дьааһыкка сыыппара турар кыахтаах соҕотох клетка. Сыыппаралары биирдиилээн көрөн булары үөрэн. - Хатанан кандидаттарУустук
Хатанан кандидаттар: сыыппара дьааһыктааҕы кандидаттара биир строкаҕа эбэтэр колонкаҕа сыттахтарына, эбэтэр төттөрүтүн, атын сирдэртэн сотуллар. Икки холобур. - Аһаҕас паара уонна үсУустук
Аһаҕас паара уонна үс (naked pair, naked triple): бөлөххө биир тэҥ икки эбэтэр үс кандидаты үллэстэр клеткалар. Кинилэри булары уонна тугу сотору үөрэн. - Кистэлэҥ паара уонна үсУустук
Кистэлэҥ паара (hidden pair): бөлөххө биир тэҥ икки клеткаҕа эрэ турар кыахтаах икки сыыппара, ол клеткалар атын кандидаттара сотуллаллар. Холобурунан үөрэн. - X-WingЭксперт
X-Wing: икки строкаҕа чопчу икки кандидат клеткалаах, биир тэҥ икки колонкаҕа тэҥҥэ турар сыыппара ол колонкалар атын клеткаларыттан сотуллар. Холобур. - SwordfishЭксперт
Swordfish: үс строка устатын тухары үс колонкаҕа хатаммыт сыыппара ол колонкалар атын клеткаларыттан сотуллар. Үс кээмэйдээх балык, дьиҥнээх холобурунан. - SkyscraperЭксперт
Skyscraper: икки строка хас биирдиитигэр чопчу икки кандидаттаах, биир эрэ колонкаҕа тэҥҥэ турар сыыппара икки төбөнү көрөр клеткалартан сотуллар. Холобур. - 2-String KiteЭксперт
2-String Kite: строкаҕа уонна колонкаҕа иккилии кандидаттаах, биир дьааһыкка ситимнэммит сыыппара икки көҥүл уһугу көрөр клеткалартан сотуллар. Холобур. - Y-WingЭксперт
Y-Wing (XY-Wing): икки кандидаттаах тирэх уонна кинилэртэн биирдэстэрин үллэстэр икки кынат икки кынаты көрөр хас биирдии клеткаттан сыыппараны сотоллор. - XYZ-WingЭксперт
XYZ-Wing: үс кандидаттаах тирэх уонна кинилэртэн биирдэстэрин үллэстэр икки кынат ол сыыппараны үһүөннэрин көрөр хас биирдии клеткаттан сотоллор. - W-WingЭксперт
W-Wing: биир тэҥ икки кандидаттаах икки клетка бөлөххө икки эрэ миэстэлээх сыыппаранан ситимнэннэҕинэ, атын сыыппара иккиэннэрин көрөр клеткалартан сотуллар. - Unique RectangleЭксперт
Unique Rectangle: икки дьааһыктаах түөрт муннуктаах фигура үс муннугар тэҥ икки кандидат эрэ буоллаҕына, төрдүһэ кинилэри сүтэрэр, атыннык икки быһаарыы тахсыа.
Элбэхтик ыйытыллар ыйытыылар
Судоку ньымаларын ханнык бэрээдэгинэн боруобалыахха?
Саамай судургуттан саҕалаан, бу сирэй бэрээдэгинэн: соҕотохтор, онтон хатанан кандидаттар, онтон аһаҕас уонна кистэлэҥ паралар уонна үстэр, онтон X-Wing-тан саҕаланар уустук ойуулар. Bare Sudoku ньымаларын чопчу бу бэрээдэгинэн боруобалыыр уонна мэлдьи инники барары хааччыйар бастакы ньыманы туттар; сүбэ аныгыскы сыыппараҕа тиийэргэ наада буолбут саамай уустук ньыма аатын этэр.
Судокуну быһаарарга бу ньымалар бары наадалар дуо?
Чэпчэки уонна Орто таабырыннарга соҕотохтор тиийэллэр. Уустук таабырыннарга хатанан кандидаттар уонна паралар, үстэр эбиллэллэр. Эксперт таабырыннарга саатар биир уустук ойуу наада, холобур, балык, кынат, Skyscraper эбэтэр Unique Rectangle, ол эрээри үксүгэр биир таабырыҥҥа биирдэ эбэтэр иккитэ эрэ.
Бу ыйынньыктааҕы ньымалартан уустук ньымалар бааллар дуо?
Бааллар. Оонньооччулар саамай уустук таабырыннарга өссө элбэх ньыманы ойуулаабыттара, саҥалара өссө да көстө тураллар. Bare Sudoku бу ыйынньык ньымаларынан бүтэриллэр таабырыннары эрэ айар, онон оонньуу хас биирдии таабырына манна ойууламмыт ньымаларынан быһаарыллар.
Кандидат диэн тугуй?
Кураанах клеткаҕа өссө турар кыахтаах сыыппара, тоҕо диэтэр кини строкатыгар, колонкатыгар эбэтэр дьааһыгар туох да кинини өссө сотто илик. Оонньууга бэлиэлэр кандидаттар буолаллар. Соҕотохтортон ордук хас биирдии ньыма кандидаттарга олоҕуран толкуйдуур, ол иһин кинилэри толору уонна сөптөөх тут.